മുഖത്തല മുരാരി ക്ഷേത്രം
തിരുവിതാംകൂറിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ മുഖത്തല മുരാരി ക്ഷേത്രത്തിന് സവിശേഷമായ ഒരു സ്ഥാനമാണുള്ളത്. രാത്രികാലങ്ങളിൽ നാട്ടുകാരെ പിടിച്ചുതിന്നിരുന്ന മുരൻ എന്ന രാക്ഷസന്റെ ക്രൂരതകളിൽ വലഞ്ഞിരുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിലെ വടക്കേടത്ത് ഇല്ലത്ത് ഒരു കൊച്ചുബാലൻ എത്തിയെന്നാണ് പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങൾ പറയുന്നത്.
അഭയം തേടിയെത്തിയ ആ ബാലൻ ഒരു വീടിന്റെ മുറ്റത്താണ് കിടന്നുറങ്ങിയത്. തുറസ്സായ മുറ്റത്ത് ഒരു മനുഷ്യൻ ഉറങ്ങുന്നത് അറിഞ്ഞ് രാക്ഷസൻ ബാലനെ വിഴുങ്ങാനായി അങ്ങോട്ട് വന്നു. എന്നാൽ ആ ബാലൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപമായ വിഷ്ണുഭഗവാനായി മാറുകയും, തുടർന്നുണ്ടായ യുദ്ധത്തിൽ വിഷ്ണു മുരന്റെ തലയറുക്കുകയും ചെയ്തു. മുരന്റെ തല വീണ ആ സ്ഥലത്താണ് ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. ഈ സംഭവത്തിൽ നിന്നാണ് ആ സ്ഥലത്തിന് ഈ പേര് ലഭിച്ചതും.
ദേശിംഗനാട് രാജാക്കന്മാരായിരുന്നു ഈ പ്രവിശ്യ ഭരിച്ചിരുന്നത്. ദേശിംഗനാട് രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതയായാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തെ കരുതിയിരുന്നത്. അവർ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപം ഒരു കോട്ട പണിയുകയും രാജകുടുംബത്തിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളും പതിവായി ക്ഷേത്രം സന്ദർശിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഈ ക്ഷേത്രം പലതവണ പുനരുദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
മുഖത്തല മുരാരി ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നിരവധി പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ തിരുവിതാംകൂർ ലൈബ്രറിയുടെ പുരാരേഖകളിൽ ലഭ്യമാണ്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളില്ല എന്നത് ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്.
തളിയാതിരിമാരാണ് ഈ ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിച്ചതെന്ന് രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. പുരാതന കാലത്ത് ആകെ 64 ഗ്രാമങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇതിൽ 32 ഗ്രാമങ്ങൾ കർണാടകത്തിലും ബാക്കി 32 ഗ്രാമങ്ങൾ കേരളത്തിലുമായിരുന്നു. നാല് തളികൾ ചേർന്നതായിരുന്നു അന്നത്തെ സംസ്ഥാനം. ഈ തളിയുടെ കീഴിൽ അണിനിരന്ന എട്ട് ഗ്രാമങ്ങൾ ഭരിച്ചിരുന്നത് തളിയാതിരിമാരായിരുന്നു. ഒരു അസംബ്ലിയിൽ വോട്ടിംഗ് രീതിയിലൂടെയാണ് ഇവരെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്.
പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ എഴുതപ്പെട്ട പുരാതന മലയാള സാഹിത്യകൃതിയായ ‘ഉണ്ണുനീലി സന്ദേശം’, ഈ ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള വഴിയെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. മൂന്ന് വശവും നെൽവയലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടത് എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന ‘ത്രികോണവട്ടം’ എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ‘തൃക്കോവിൽവട്ടം’ എന്ന പേര് രൂപപ്പെട്ടതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ധർമ്മരാജ കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം മാറ്റാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വപ്നത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ, ഒരു വിഗ്രഹം വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനായി താമരക്കുഴിയിലെ ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥലം കുഴിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. അത്ഭുതമെന്നു പറയട്ടെ, സ്വപ്നത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചത് സത്യമായി ഭവിച്ചു! അവിടെ നിന്നും ഒരു വിഗ്രഹം കണ്ടെടുത്തുവെങ്കിലും അത് ഭാഗികമായി തകർന്ന നിലയിലായിരുന്നു. എങ്കിലും അത് പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും, വളരെക്കാലത്തിനുശേഷം മാറ്റുകയും ചെയ്തു.
ക്ഷേത്രോത്സവം ഓരോ ജാതിക്കാർക്കും നേതൃത്വം നൽകാനായി വിഭജിച്ചു നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഉത്സവത്തിന്റെ അവസാന അഞ്ച് ദിവസങ്ങൾ അടുത്തുള്ള അഞ്ച് ഗ്രാമങ്ങൾ സംയുക്തമായാണ് നടത്തുന്നത്. ആനന്ദവല്ലീശ്വരം ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും ദേവന്റെ തിരുവാഭരണങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്ന ഘോഷയാത്ര വളരെ പ്രശസ്തവും മനോഹരവുമാണ്.
ഇവിടെ ഉപദേവതകൾ ഇല്ലെങ്കിലും, വിഗ്രഹങ്ങളില്ലാതെ തന്നെ ഗണപതിഹോമവും യക്ഷിപൂജയും നടത്തിവരുന്നു.
ഉപദേവതകൾ
- ഇല്ല
പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ
- മേടത്തിലെ പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവം
- നവരാത്രി
- തൃക്കാർത്തിക
- കുചേലദിനം