Thirumandhamkunnu Bhagavathi Temple

തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം

കേരളത്തിലെ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. സൂര്യവംശത്തിലെ മാന്ധാതാവ് രാജാവ് ദീർഘകാലം രാജ്യം ഭരിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം രാജ്യം തന്റെ പിൻഗാമികൾക്ക് കൈമാറുകയും ശിവനെ ധ്യാനിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ തപസ്സിൽ പ്രസന്നനായ ശിവൻ രാജാവിന്റെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് ഒരു വരം നൽകി. തന്റെ മരണം വരെ ആരാധിക്കാൻ ഒരു വിഗ്രഹം വേണമെന്നാണ് രാജാവ് ആവശ്യപ്പെട്ടത്. ശിവൻ തനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടതും പാർവ്വതി ആരാധിച്ചിരുന്നതുമായ കൈലാസത്തിലെ ഏറ്റവും പവിത്രമായ ശിവലിംഗം അദ്ദേഹത്തിന് നൽകി.

ശിവലിംഗം തലയിലേറ്റി മാന്ധാതാവ് കൈലാസത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് യാത്ര തിരിച്ച്, ഇപ്പോൾ തിരുമാന്ധാംകുന്ന് എന്നറിയപ്പെടുന്ന കുന്നിലെത്തുകയും അത് നിലത്തു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അവിടെ വെച്ച സ്ഥലത്ത് അത് ഉറച്ചുപോയി. അതിനിടെ, തന്റെ വിഗ്രഹം ഭർത്താവ് കൊടുത്തയച്ചതിൽ പാർവ്വതി അസ്വസ്ഥയായി. അത് തിരികെ എടുക്കാൻ പാർവ്വതി കാളിയെയും ഭൂതഗണങ്ങളെയും നിയോഗിക്കുകയും അവർ രാജാവിൽ നിന്ന് ശിവലിംഗം തിരികെ വാങ്ങാനായി വേഗത്തിൽ പുറപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

ശിവലിംഗത്തിന്റെ ശക്തി കാരണം ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് കുന്നിലേക്ക് കയറാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അതുകൊണ്ട് അവർ കുന്നിൻ ചുവട്ടിൽ നിന്ന് ആയുധങ്ങൾ എറിയാൻ തുടങ്ങി.

മാന്ധാതാവിനെ പരിചരിച്ചിരുന്ന, ആയുധങ്ങളൊന്നുമില്ലാതിരുന്ന സന്യാസിമാർ അവിടെയുള്ള വള്ളിച്ചെടികളിൽ നിന്ന് ‘ആട്ടങ്ങ’ കായകൾ പറിച്ച് ശത്രുക്കൾക്ക് നേരെ തിരിച്ചെറിഞ്ഞു. അത്ഭുതകരമെന്നു പറയട്ടെ, ആ കായകൾ പെട്ടെന്ന് തന്നെ അമ്പുകളായി മാറി. തുടർന്നുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ ശിവലിംഗം രണ്ടായി പിളരുകയും അതിൽ നിന്ന് ത്രിമൂർത്തികളും പാർവ്വതിയും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ വിഗ്രഹം തനിക്ക് വളരെ പ്രിയപ്പെട്ടതാണെന്ന് പാർവ്വതി മാന്ധാതാവിനോട് പറഞ്ഞു.

ശിവലിംഗം അവിടെ നിന്ന് മാറ്റാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, താൻ എന്നെന്നേക്കുമായി ഇവിടെ വസിക്കാൻ പാർവ്വതി തീരുമാനിച്ചു. കാളിയും അവിടെ വന്നതിനാൽ, തന്റെ അടുത്ത് വടക്കോട്ട് ദർശനമായി കാളിയെ പ്രതിഷ്ഠിക്കാനും എല്ലാ പൂജകളും ഉത്സവങ്ങളും നടത്താനും പാർവ്വതി രാജാവിനോട് നിർദ്ദേശിച്ചു.

ഇവിടെയുള്ള ശിവലിംഗം പിളർന്ന അവസ്ഥയിലാണ്. പാർവ്വതി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ ബാലഗണപതിയും കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു. ബാലഗണപതിയെയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.

മാന്ധാതാവ് ഒട്ടേറെ വർഷങ്ങൾ തിരുമാന്ധാംകുന്നിൽ തപസ്സുചെയ്തു. തന്റെ ഭൗതികശരീരം വെടിയുന്നതിന് മുൻപ്, പൂജാവിധികൾ അടങ്ങിയ ഒരു ഗ്രന്ഥം അദ്ദേഹം (ക്ഷേത്രകാര്യസ്ഥർക്ക്) കൈമാറുകയും ക്ഷേത്രം അവരെ ഏൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ ‘കുക്ഷിപ്പറക്കാട്’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന അടുത്തുള്ള കാട്ടിലേക്ക് പിൻവാങ്ങുകയും അവിടെവെച്ച് മോക്ഷം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഭക്തർ തങ്ങളുടെ ആദരവ് അർപ്പിക്കാനായി ഈ കാട് സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്. ഈ പ്രദേശം ഇപ്പോഴും ഒരു സംരക്ഷിത വനമായി നിലകൊള്ളുന്നു. 1959-ൽ നടത്തിയ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ മാന്ധാതാവിന്റെ ഒരു വിഗ്രഹം കൂടി ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണമെന്ന് തെളിയുകയുണ്ടായി.

ഗണങ്ങളും രാജാവിന്റെ പക്ഷവും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന ആചാരം ഇന്നും തുലാം മാസത്തിൽ നടന്നുവരുന്നു. ഇത് ‘ആട്ടങ്ങ ഏറ്’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഭക്തർ ഒത്തുചേർന്ന് ഈ കായകൾ പരസ്പരം എറിയുന്നു. ലോകത്ത് മറ്റൊരു സ്ഥലത്തും ഇങ്ങനെയൊരു ആചാരം കാണാൻ കഴിയില്ല. മാതൃശാലയിലെ തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മയുടെ വിഗ്രഹം ദാരു (തടി) കൊണ്ട് നിർമ്മിതമാണ്.

മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ, വള്ളുവനാട് രാജവംശവും സാമൂതിരിയും തമ്മിൽ നടന്ന യുദ്ധങ്ങളിൽ സാമൂതിരി തുടർച്ചയായി പരാജയം ഏറ്റുവാങ്ങി. ഒരു യുദ്ധത്തിൽ, തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ദേവിയുടെ ദിവ്യപ്രകാശം വള്ളുവനാട് സൈന്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് സാമൂതിരി കാണാനിടയായി. ഇതുകണ്ടതിനെത്തുടർന്ന് ദേവിയെ പ്രീതിപ്പെടുത്താനായി സാമൂതിരി എല്ലാ പൂജാകർമ്മങ്ങളും നടത്തുകയും, അതിനുശേഷം വള്ളുവനാടിനെ കീഴടക്കുകയും ചെയ്തു.

സാമൂതിരിയുടെ ഭരണകാലത്ത്, സ്വാതന്ത്ര്യം കാംക്ഷിച്ച വള്ളുവനാട്ടിലെ ധീരരായ ചാവേറുകൾ മാമാങ്കത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് വരുന്ന സൈന്യത്തെ നേരിടുകയും വീരമൃത്യു വരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ വീരയോദ്ധാക്കളുടെ അവസാന യാത്ര ആരംഭിച്ചിരുന്നത് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നായിരുന്നു.

കാലിക്കറ്റ് സർവ്വകലാശാലയിലെ താളിയോല ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ, പൂരം ഉത്സവത്തിന് പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങൾ വരെയെങ്കിലും പഴക്കമുള്ള ചരിത്രമുണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളുണ്ട്.