Thali Mahadeva Temple - utsavakeralam

തളി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം

കോഴിക്കോട് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ദ്വാപരയുഗത്തിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ഒരു പുരാതന ക്ഷേത്രമാണ്. പരശുരാമന്റെ തപസ്സിൽ പ്രസാദിച്ച് ഭഗവാൻ ഉമാമഹേശ്വര രൂപത്തിൽ ഇവിടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു എന്നാണ് വിശ്വാസം. പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഈ ക്ഷേത്രം സാമൂതിരി ഭരണാധികാരികളുമായി ഏറെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. സാമൂതിരിമാരുടെ ഭരണത്തിന് നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് തന്നെ, ‘തളിയാതിരി’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ കീഴിലുള്ള ‘കഴകങ്ങൾ’ അല്ലെങ്കിൽ ഉപദേശക സമിതികളായിരുന്നു ഇവിടുത്തെ ഗ്രാമങ്ങൾ ഭരിച്ചിരുന്നത്. അന്നത്തെ നിരവധി തളികളിൽ 18 എണ്ണം പ്രധാനപ്പെട്ടതായിരുന്നു, അതിൽ ഏറ്റവും പ്രമുഖമായത് കോഴിക്കോട് തളിയായിരുന്നു.

കേരളത്തിലെ തദ്ദേശവാസികളായ, 50 കുടുംബങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന നമ്പൂതിരി ബ്രാഹ്മണർക്കായിരുന്നു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചുമതല. അവർ പതിവ് പൂജാവിധികളും മറ്റും നടത്തുകയും ‘ശാലാപുരം’ (ചാലപ്പുറം) എന്ന പേരിൽ ഒരു വേദപാഠശാല നടത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഏകദേശം എ.ഡി 1200-ൽ സാമൂതിരിമാർ ഈ പ്രദേശം ആക്രമിക്കുകയും പോർളാതിരിയെ പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു. 1466-71 കാലഘട്ടത്തിൽ മാനവിക്രമനാണ് ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്.

എന്നാൽ 1789-ൽ ഹൈദരലിയും മകൻ ടിപ്പു സുൽത്താനും ഈ പാരമ്പര്യം നശിപ്പിച്ചു. പ്രശസ്തമായ ‘പട്ടത്താനം’ വഴിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കീർത്തി ദിക്കെങ്ങും പരന്നത്. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സാമൂതിരി ഈ കെട്ടിടം പുതുക്കിപ്പണിതു. കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ സാധാരണയായി നടത്താറുള്ള ‘ദേവപ്രശ്ന’ത്തെ (ജ്യോതിഷ പ്രവചനം) തുടർന്ന് 1967-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നു.

ക്ഷേത്ര ആചാരപ്രകാരം ശിവഭഗവാനും ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാനുമുള്ള കൊടിമരങ്ങൾ ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഈ ക്ഷേത്രം രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ ചില വേദപഠന കേന്ദ്രങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. സാമൂതിരിമാർ പോർളാതിരിയിൽ നിന്ന് കോഴിക്കോട് പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ, തങ്ങളുടെ അന്തസ്സും അവകാശങ്ങളും വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനായി നമ്പൂതിരി ബ്രാഹ്മണർ ‘പട്ടണി കിടന്ന് മരിക്കുക’ (പ്രായോപവേശം) എന്ന സമരമാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചു. എന്നാൽ സാമൂതിരി ഇവരുടെ പ്രതിഷേധം വകവെച്ചില്ല, ഒടുവിൽ ഈ ബ്രാഹ്മണർ വിശന്നു മരിക്കാനിടയായി. ഭാവിയിൽ രാജകുടുംബത്തിന് ഇത്തരം അനിഷ്ട സംഭവങ്ങളുടെ ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ, എ.ഡി. 1309-1310 കാലഘട്ടത്തിൽ സാമൂതിരി തളി ക്ഷേത്രത്തിൽ വെച്ച് വാർഷിക ‘പട്ടത്താനം’ ആരംഭിച്ചു. ദൂരദേശങ്ങളിൽ നിന്നുപോലുമുള്ള പ്രമുഖ പണ്ഡിതന്മാരും ദാർശനികരും ഈ സവിശേഷമായ ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്നും ഇത് ഇവിടെ വർഷംതോറും നടത്തിവരുന്നു.

ചേന്നാസ് മനയിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവന്നതാണ്, ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ സിദ്ധിയും ബുദ്ധിയുമെന്ന (Riddhi and Siddhi) പത്നിമാരോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്ന 10 കൈകളുള്ള ഗണപതി വിഗ്രഹം.

പ്രശസ്തമായ തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഭഗവതിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു കണ്ണാടി ബിംബം ഇവിടെയുണ്ട്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, ഭഗവതിയുടെ ഭക്തയായിരുന്ന സാമൂതിരിയുടെ പത്നി തളി മഹാദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ ഭഗവതിക്കായി ‘കളംപാട്ട്’ എന്ന ആചാരം കൂടി നടത്തണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ സാമൂതിരി ഈ അഭ്യർത്ഥന നിരസിക്കുക മാത്രമല്ല, “ഭഗവതിക്ക് ഈ ആചാരം വേണമെന്നുണ്ടെങ്കിൽ അവൾ ഇവിടെ വന്ന് എന്നോട് ആവശ്യപ്പെടട്ടെ” എന്ന് ശാഠ്യം പിടിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതേസമയം, തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ വെളിച്ചപ്പാട് പരവശനായി കോഴിക്കോട്ടേക്ക് ഓടിയെത്തുകയും, സാമൂതിരിയുടെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് തനിക്കുള്ള വഴിപാട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഭയന്നുപോയ രാജാവ് ഭഗവതി ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്തും നൽകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുകയും, ഇവിടെ ഒരു നിത്യപൂജ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.