കാടാമ്പുഴ ക്ഷേത്രം
ജ്യോതിഷ പ്രവചനങ്ങൾ പ്രകാരം ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് 1,900 വർഷത്തോളം പഴക്കമുണ്ട്. വനദുർഗ്ഗാ ദേവിക്കായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഗ്രഹപ്രതിഷ്ഠയില്ല. ആദിശങ്കരാചാര്യർ കടമ്പുഴയിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ അത് ഒരു നിബിഡ വനമായിരുന്നു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. നിലത്തെ ഒരു കുഴിയിൽ നിന്ന് തിളക്കമാർന്ന ഒരു പ്രകാശം പുറപ്പെടുന്നതായി അദ്ദേഹം കണ്ടു. തന്റെ ദിവ്യശക്തിയാൽ അദ്ദേഹം അവിടെ ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം തിരിച്ചറിയുകയും അവിടെയൊരു ക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരുകയും ചെയ്തു.
ഈ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഐതിഹ്യം മഹാഭാരത കാലഘട്ടത്തോളം പിന്നിലേക്ക് പോകുന്നു. ശിവനും പാർവതിയും വേട്ടക്കാരുടെ വേഷത്തിൽ യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു എന്നാണ് കഥ. അപ്പോൾ പാർവതിക്ക് ദാഹം തോന്നി. ഭഗവാൻ തന്റെ അമ്പ് മണ്ണിലേക്ക് എയ്തു, അവിടെ ഒരു ദ്വാരമുണ്ടാവുകയും അതിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഉയർന്നുവരുകയും ചെയ്തു. ‘കാടൻ അമ്പ് ചെയ്ത ആല’ (വേട്ടക്കാരൻ അമ്പെയ്തുണ്ടാക്കിയ കുഴി) എന്നത് പിന്നീട് ലോപിച്ച് ‘കാടനമ്പെയ്താല’ എന്നും, അതിനുശേഷം ‘കടമ്പുഴ’ എന്നും ആയി മാറി.
മുട്ടറുക്കൽ വഴിപാട്
ഈ ക്ഷേത്രം ‘മുട്ടറുക്കൽ’ വഴിപാടിന് ഏറെ പ്രശസ്തമാണ്. ഭക്തരുടെ ജീവിതത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ മാറ്റുന്നതിനായി, മേൽശാന്തി ദേവിക്ക് മുന്നിൽ നാളികേരം കൃത്യം പകുതിയായി ഉടയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ഈ വാക്കിന്റെ അർത്ഥം തന്നെ “തടസ്സങ്ങൾ മാറ്റിവെക്കുക” എന്നാണ്. വഴിപാടായി സമർപ്പിക്കുന്ന നാളികേരം കൃത്യം രണ്ട് പകുതികളായി ഉടഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ, അത് ‘ശരിയായി’ ഉടയുന്നത് വരെ പുതിയ നാളികേരങ്ങൾ ഉടച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കും – ഇത് ഭക്തന്റെ പ്രശ്നം ദേവിയുടെ ദിവ്യമായ ഇടപെടലിലൂടെ പരിഹരിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുന്നു. പ്രതിദിനം മുപ്പതിനായിരത്തോളം (30,000) ‘മുട്ടറുക്കൽ’ വഴിപാടുകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്.
പൂമൂടൽ
പുതുതായി പറിച്ചെടുത്ത പൂക്കളുടെ കൂട്ടത്തിനടിയിൽ ദേവിയെ മൂടുന്ന ‘പൂമൂടൽ’ ആണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ പൂജ. രാവിലെ 9 മണിക്കും 11 മണിക്കും ഇടയിലാണ് ഈ വഴിപാട് നടക്കുന്നത്, അതിനുശേഷം ഉച്ചപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രം അടയ്ക്കും. തെച്ചിപ്പൂവാണ് ദേവിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയങ്കരം, ഈ പൂവ് ഉപയോഗിച്ചാണ് പൂമൂടൽ നടത്തുന്നത്. ഇത് എത്രത്തോളം ജനപ്രിയമാണെന്നുവെച്ചാൽ, ഈ വഴിപാടിനായുള്ള ബുക്കിംഗ് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പേ തന്നെ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.
ദേവീ ഭാവങ്ങളും പ്രതിഷ്ഠകളും
ഇവിടുത്തെ ദേവിയെ ‘ത്വരിത ഭാവത്തിൽ’ (വേഗതയുടെ ഭാവം) ആണ് ആരാധിക്കുന്നത്. ദേവിയുടെ ഈ ഉഗ്രശക്തിയെ ശാന്തമാക്കാൻ, ശങ്കരാചാര്യർ ദേവി സന്നിധിക്ക് അഭിമുഖമായി നരസിംഹമൂർത്തിയെയും സുദർശന ചക്രത്തെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. കൗതുകകരമായ മറ്റൊരു കാര്യം, ഈ രണ്ട് പ്രതിഷ്ഠകളും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്നതാണ്.
ഇവിടെ ദേവിയെ രാവിലെ ‘വിദ്യാദുർഗ്ഗ’യായും, ഉച്ചയ്ക്ക് ‘വനദുർഗ്ഗ’യായും, വൈകുന്നേരം ‘ആദിപരാശക്തി’യായും ആരാധിക്കുന്നു. ധനു മാസത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏഴ് ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഋഗ്വേദ ലക്ഷാർച്ചന നടക്കുന്നു.
ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ദേവിയുടെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി ഗണപതി ഭഗവാനും മഹാവിഷ്ണുവിനുമായി പൂജകൾ നടത്തപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇവർക്ക് വിഗ്രഹങ്ങളില്ല, സങ്കല്പം മാത്രമാണുള്ളത്. ക്ഷേത്രം സന്ദർശിക്കുന്ന ഭക്തർ ഈ ദൈവങ്ങൾക്കും പ്രാർത്ഥനകൾ അർപ്പിക്കുന്നു.
ആദിശങ്കരാചാര്യർ 2 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള മാടമ്പിയാർകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ കിരാതമൂർത്തിയായ ശിവനെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഉപദേവതകൾ:
- നരസിംഹമൂർത്തി
- സുദർശന മൂർത്തി
- ശാസ്താവ്
പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ:
- വൃശ്ചിക മാസത്തിലെ കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഉത്സവം.