ആറ്റിങ്ങൽ തിരുവാറാട്ടുകാവ് ക്ഷേത്രം
ആറ്റിങ്ങലിൽ രാജകുടുംബം ഒരു കോട്ട നിർമ്മിച്ചതോടെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം നിലവിൽ വന്നത്. വേണാട് രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതയായാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠയെ കണക്കാക്കുന്നത്.
രാമവർമ്മ കുലശേഖര സംഗ്രാമ ധീരൻ രാജാവിന് സിംഹാസനത്തിന് ഒരു അവകാശി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിനാൽ അദ്ദേഹം വടക്കൻ കേരളത്തിലെ രാജകുടുംബങ്ങളിൽ നിന്ന് രാജകുമാരിമാരെ ദത്തെടുക്കുകയും അവരെ പ്രവിശ്യകളുടെ രാജ്ഞിമാരാക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെയുള്ള രാജ്ഞിമാരിൽ ഒരാളായ പാർവ്വതി ഭായി കണ്ണൂർ വിടുന്നതിന് മുൻപ് ഒരു സ്വപ്നം കണ്ടു—തന്റെ കാവൽദൈവമായ മാടായിക്കാവ് ഭഗവതിക്ക് തന്നോടൊപ്പം വരാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെന്നതായിരുന്നു അത്.
തെക്ക് ആറ്റിങ്ങലിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നതിന് മുൻപ്, മാടായിക്കാവ് ഭഗവതിയുടെ ചൈതന്യം അവരുടെ ഉടവാളിലേക്ക് (നാടകം വാൾ) ആവാഹിക്കുകയും അവർ അത് ആറ്റിങ്ങലിലേക്ക് കൂടെക്കരുതുകയും ചെയ്തു. അവിടെ ഒരു ക്ഷേത്രം നിർമ്മിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച രാജ്ഞി, അതിനായി നാഗയക്ഷി ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള സ്ഥലം അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തി. തുടർന്ന് 1307-ൽ ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.
‘അരിയിട്ടുവാഴ്ച’ ചടങ്ങിൽ, വിഗ്രഹത്തിന്മേൽ അഖണ്ഡമായ അരി (പൊട്ടാത്ത പച്ചരി) കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. എന്നാൽ വിഗ്രഹത്തിൽ തൊടുന്ന നിമിഷം തന്നെ ഈ അരിയിൽ ഭൂരിഭാഗവും പൊട്ടിപ്പോകുന്നു. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ് ‘അരിയിട്ടുവാഴ്ച’ ഉത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കൽ നിർബന്ധമായിരുന്നു. രാജാവ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാതിരുന്നാൽ, പ്രായശ്ചിത്തമായി 14 പവൻ്റെ മാലയും ഒരു ആനയെയും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് സമർപ്പിക്കണമായിരുന്നു. അങ്ങനെ അഞ്ചാം വയസ്സിൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ആനകളിൽ ഒന്നാണ് ദാക്ഷായണി. 2017-ൽ 87 വയസ്സ് തികഞ്ഞ ദാക്ഷായണി ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ആനയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ അഭിഷേകം ചെയ്ത അരി വീട്ടിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നത് ഐശ്വര്യം നൽകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.
ഒറ്റപ്പാറയിൽ കൊത്തിയെടുത്ത, നിൽക്കുന്ന ഭാവത്തിലുള്ള സപ്തമാതൃക്കളുടെ പ്രതിഷ്ഠ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ട്. ചാമുണ്ഡി, ബ്രാഹ്മി, മഹേശ്വരി, കൗമാരി, വൈഷ്ണവി, വരാഹി, ഇന്ദ്രാണി എന്നിവരാണ് സപ്തമാതൃക്കൾ.
ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഉത്സവങ്ങളാണുള്ളത്: കൊടിയേറ്റുത്സവം, അരിയിട്ടുവാഴ്ച, പൂരംകുളി ഉത്സവം.
കേരളത്തിലെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് പൂരംകുളി ഉത്സവം നടക്കുന്നത്. മാടായിക്കാവ്, ആറ്റിങ്ങൽ എന്നീ മാതൃക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നത്.
ഉപദേവതകൾ
- ഗണപതി
- ശാസ്താവ്
- കിരാതമൂർത്തി
- ശിവ ലിംഗം
- നാഗയക്ഷി
- ക്ഷേത്രപാലകൻ
- ബ്രഹ്മരക്ഷസ്
- വീരഭദ്രൻ
പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ
- മകരത്തിലെ പത്തു ദിവസത്തെ വാർഷിക ഉത്സവം.
- മൂന്ന് ദിവസത്തെ കൊടിയേറ്റ് ഉത്സവം
- മീനത്തിലെ പത്തു ദിവസത്തെ പൂരംകുളി ഉത്സവം