പുൽപ്പള്ളി സീതാദേവി ക്ഷേത്രം
ഈ ക്ഷേത്രചരിത്രം രാമായണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശ്രീരാമൻ ഗർഭിണിയായ സീതയെ നാടുകടത്തിയപ്പോൾ, വാത്മീകി ആശ്രമം നിലനിന്നിരുന്ന ഇവിടെയാണ് സീത താമസിച്ചിരുന്നതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പഴശ്ശിരാജയാണ് പുൽപ്പള്ളി സീതാദേവി ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. വർഷങ്ങളോളം അദ്ദേഹം ഈ ക്ഷേത്രഭരണം നിർവ്വഹിച്ചു. പഴശ്ശിരാജാവ് വെടിയേറ്റു മരിച്ചതിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാളും കവചവും മറ്റ് ആയുധങ്ങളും ക്ഷേത്രവളപ്പിലെ നിബിഡ വനത്തിനുള്ളിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. ആ സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന് 14,000 ഏക്കറിലധികം ഭൂമിയുണ്ടായിരുന്നു. തന്റെ സൈന്യാധിപന്മാരുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചകളും ചർച്ചകളും അദ്ദേഹം ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തിരുമുറ്റത്താണ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭരണം കുപ്പത്തോട് നായർ കുടുംബത്തിന്റെ കൈകളിലെത്തി. നിലവിൽ ഈ ക്ഷേത്രം മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ താന്ത്രിക കർമ്മങ്ങൾ നിർവ്വഹിക്കുന്നത് ചാത്തനാട്ട് ഇല്ലവും കോഴിക്കോട്ടിരി മനയുമാണ്. ശ്രീരാമൻ ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ സീതാദേവിയുടെ ദുഃഖം അടക്കാനായില്ലെന്നും, ദേവിയുടെ കണ്ണീരൊഴുകിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ കുളം രൂപപ്പെട്ടതെന്നുമാണ് വിശ്വാസം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ സവിശേഷമായ ഒരു മന്ദാരച്ചെടിയുമുണ്ട്.
ലവന്റെയും കുശന്റെയും വിഗ്രഹങ്ങളെ ‘മുരിക്കന്മാർ’ (മുനികുമാരൻ എന്ന വാക്കിൽ നിന്ന് രൂപപ്പെട്ടത്) എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. വളരെ കൗതുകകരമായ ഒരു വസ്തുത, പുൽപ്പള്ളിയിൽ ഇന്നും അട്ടകൾ ഇല്ല എന്നതാണ്. എന്നാൽ തൊട്ടടുത്തുള്ള വൈത്തിരി കുന്നുകളിലും മാനന്തവാടിയിലും അട്ടകളുടെ ശല്യം രൂക്ഷമാണ്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, ലവനെയും കുശനെയും കടിച്ച അട്ടകളെ സീതാദേവി ശപിച്ചുവെന്നും, അതുകൊണ്ടാണ് പുൽപ്പള്ളിയിലെ ഈ കുന്നുകളിൽ നിന്ന് അവ എന്നെന്നേക്കുമായി അപ്രത്യക്ഷമായതെന്നുമാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.
ടിപ്പു സുൽത്താനും സൈന്യവും പുൽപ്പള്ളി സീതാദേവി ക്ഷേത്രം ആക്രമിച്ചപ്പോൾ, അവർ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ച നിമിഷം ടിപ്പുവിന് ദിശാബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടുവെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. കൂടാതെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈന്യത്തെ കാട്ടുപട്ടികൾ (കടന്നലുകൾ) ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു.
സീതയുടെ പുത്രന്മാർ ആയോധനകല അഭ്യസിച്ച കുന്നിൻപ്രദേശം ‘ശിശുമല’ ലോപിച്ച് ഉണ്ടായ ‘ശശിമല’ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭൂമിദേവിയോടൊപ്പം പോകാൻ തുടങ്ങിയ സീതയെ ശ്രീരാമൻ മുടിയിൽ പിടിച്ച് തടയാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ മുടി മുറിഞ്ഞുപോയ സ്ഥലത്താണ് ‘ജടയറ്റ കാവ്’ (ജട – മുടി, അറ്റ – മുറിഞ്ഞുപോയ) എന്ന മറ്റൊരു ക്ഷേത്രം രൂപപ്പെട്ടത്.
ഉപദേവതകൾ:
- ശിവൻ(തളച്ചിൽ ശിവൻ)
- വേട്ടക്കൊരുമകൻ
- ഗണപതി
- സുബ്രഹ്മണ്യൻ
- നാഗങ്ങൾ
പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ:
- ധനു മാസത്തിലെ ആറു ദിവസത്തെ ഉത്സവം.
- മണ്ഡലവിളക്ക്.

